Bölge güçlerinin çıkarlarına çomak sokan Thomas Sankara en yakını, birlikte yola çıktığı dostu, yoldaşı olan Blaise Compaore’nin gerçekleştirdiği kanlı darbeyle, trajik bir ihanet ve suikastla 12 yoldaşıyla birlikte 15 Ekim 1987’de katledilir
Burkina Faso ulusal dilde “Başı dik insanların ülkesi” demek. Bu isim efsanevi liderleri Thomas Sankara tarafından konuldu. Altmışlı yıllara kadar Fransız sömürgesi olan Yukarı Volta birçok Afrika ülkesi gibi kâğıt üzerinde bağımsız olan ülkelerdendi. Köleciliğin son bulması bir nevi ileri adımken, köleliği aratmayan modern sömürgecilik Afrika halkının kanını iliklerine kadar sömürüp, ülkelerin yeraltı ve yerüstü zenginliklerini de talan eder. Fransız emperyalizmi vahşi sömürü ve talan politikaları yerel halkı bir lokmaya muhtaç etmekle yetinmez, kıtlık ve sefaleti de körükler.
Thomas Sankara böyle bir ortamda doğar. Ailesi onu ruhban okulunda okutmayı isterken o baba mesleği asker olmayı yeğler. Başarılı öğrenci olur, matematik ve sanatsal yanları ön plana çıkar. Lise sonrası askeri akademiye Fransa’dan henüz bağımsızlığını kazanmamış olan Madagaskar’da başlar. Thomas Sankara efsanevi komutan Ernesto Che Guevara’nın ABD emperyalizminin uydusu Bolivya ordusu tarafından öldürülmesi sonrası derinden sarsılır. Dünyayı sarsan 68 başkaldırısı, asker Sankara ve bazı arkadaşlarını da gelişen gençlik hareketleri ve eylem arayışına sürükler. Thomas Sankara akademi başkanı Adama Toure’den ders alarak Marks ve Lenin’in fikirleriyle tanışır. 68 başkaldırısı asker Sankara için başlangıç olur. İyi bir müzisyen, matematikçi, liderlik özelliklerine yatkın genç Sankara 21 Aralık 1949’da doğduğu ülkesine geleceğin lideri olarak döner. Yetmişli yılların ortasında ordu kademesinde genç yaşta komutanlık rütbesiyle Fas’ta görevlendirilir. Blaise Compaore ile tanışmasından sonra bir grup subayla Komünist Subaylar adlı gizli grubu kurar. Ülkesine döndüğünde mevcut hükümete askeri danışman olsa da hükümetin işçi ve emekçi politikalarına ters düşünce danışmanlık görevinden istifa eder.
Burkina Faso küçük bir ülke olmasına rağmen sık sık darbelere sahne olur. Orduda küçük rütbeli subayların darbe örgütlenmesi olağan bir hal alır. 1982 binbaşı Jean-Baptiste Oredraogo gerçekleştirdiği darbe sonrası Thomas Sankara’yı başbakan olarak atar. Sankara devlet başkanının ulusal ve uluslararası politikalarına karşı çıkarak ters düşer. O dönem bir grup arkadaşıyla ev hapsine tabi tutulur.
Birlikte hareket ettikleri Blaise Compaore’nin gerçekleştirdiği darbe sonrası ev hapsine son verilip devlet başkanlığına getirilir.
Thomas Sankara iktidarıyla kara Afrika’nın yoksulları ilk kez özgür ve insanca yaşamın tadına varır. Burkina Faso yeniden inşa edilirken Sankara Küba modelini örnek alır. Ülke yeni yapılanmalara seferber olur. Eğitim, sağlık, kadın hakları gibi temel sorunlar yasayla denetim altına alınır. Milyonlarca insan kısa sürede aşılanır. Okuma yazma oranını köy, kasaba ve büyük kentlerde arttırmak için seferberlik ilan edilir. Devlet bütçesini ilk kez yeni yönetim belirler. Devlet başkanı da dahil ücretler arasındaki eşitsizliği büyük oranda ortadan kaldırır. Feodalizm artıklarına karşı başlattığı tarımı iyileştirme, köylü ve çiftçilerin haklarını genişletme yasalarını yürürlüğe koyar. Kabile şeflerinin direnişiyle karşılaşsa da eski tarz kabile, aşiret uygulamalarında gerileme başlar.
Thomas Sankara kara Afrika halkları arasında Che Guevara gibi yoksulların umudu olur.
Batı Afrika’nın ücra köşesi Burkina Faso’da parıldayan ışık birçok Afrika ülkesinde etkisini göstermeye başlar. Genç lider Thomas Sankara yeni açılımlarla kâğıt üzerinde bağımsız görünen Burkina Faso’da eğitimi ulusal dilde planlar. Kâğıt üzerinde bağımsızlığını elde eden 57 Afrika devletinin 27’sinde eğitim ve resmî dil Fransızcaydı. Thomas Sankara yerel dil olan Moore dilinin gelişimini hızlandırmak için harekete geçti. Yeni ulusal marşı bizzat kendisi yazıp besteledi ve Burkina Faso bayrağını tasarladı. İktidara geldiğinde çok eşlilik ve kadın sünnetini yasaklayıp kadının toplumdaki yerini, kadın haklarını anayasal güvence altına aldı. 8 Mart’ta yapmış olduğu konuşmada “Kadınlar gökyüzünün bir yarısıdır. Aynı zamanda eşitsizliğin yok edilmesi yeni bir toplum yaratma mücadelesidir” der. Devrim ve kadın mücadelesi birlikte yürür.
Kadın ve erkek olarak hepimiz, kadının toplumdaki rolünü ve yerini bu ışık altında tanımlamalı ve onaylamalıyız. Bu nedenle, özgürlüğün egemenliğini doğanın dayattığı farklılıklara üstün kılarak ve kadınların utanmazca sömürülmesin! sürdüren her türlü ikiyüzlülüğü ortadan kaldırarak erkeğe gerçek imajını yeniden kazandırmalıyız.
Bugün Burkina toplumunda kadın sorununu gündeme getirmek, kadınların binlerce yıldır maruz kaldıkları kölelik sisteminin ortadan kaldırılmasını gündeme getirmek demektir.
Thomas Sankara’nın ülkesi ve kara Afrika için yapmış oldukları, yapacakları ve Batı Afrika’nın unutulmuş ülkesindeki gelişmeler sömürgecileri zor durumda bırakır. Özellikle Fransa başta olmak üzere Avrupa ülkelerinin ve ABD’nin çıkarlarını baltalar. Kaddafi’ye yakın politikalar geliştirip Afrika birliği kurma, kendi ülkesinin rezervlerini kontrol etme, kendi ülkesinin merkez bankasını oluşturma söylevleri emperyalistler için kabullenmez gelişmelerdi. Çünkü Fransa kâğıt üzerinde bağımsız olan 13 ülkeden oluşuyordu: Benin, Burkina Faso, Gine-Bissau, Fildişi Sahili, Mali, Senegal, Nijer, Togo, Kamerun, Orta Afrika Cumhuriyeti, Çad, Ekvator Ginesi, Kongo Brazzaville.
Fransa’nın sömürgecilik döneminde kalma ve halen devam etmekte Afrika ülkeleri için işlem gören Afrika frangı Fransa merkez bankası tarafından basılıp kontrol edilir. Fransa’nın yıllık elde ettiği kâr 500 milyar dolar civarında. Thomas Sankara’nın başlattığı hareket emperyalizmin bağrında açılan yara gibiydi.
Bölge güçlerinin çıkarlarına çomak sokan Thomas Sankara en yakını, birlikte yola çıktığı dostu, yoldaşı olan Blaise Compaore’nin gerçekleştirdiği kanlı darbeyle, trajik bir ihanet ve suikastla 12 yoldaşıyla birlikte 15 Ekim 1987’de katledilir. Emperyalizm intikamını yoldaşı eliyle almıştı. Thomas Sankara’nın cesedi yakılarak bilinmeyen bir yerde imha edilir ki halkın sevgisinin ziyaret alanı kutsal mekana dönüşmesinde korkulur. Darbenin Avrupa ve ABD gizli servislerinin planlayıcısı olduğu sonraları açığa çıkmıştı.
Darbeci Blaise Compaore’nin 27 yıllık iktidar döneminde emperyalizm çıkarlarına vermiş olduğu ödün, işbirlikçi politika ve uygulamaları, yoksullaşan halkı iktidara karşı ayaklandırdı. Blaise Compaore ülkeden kaçmak zorunda kaldı. Marksist olmasa da İbrahim Traoré, Sahel halkı için yeni bir figür, yeni bir ışık. 30 Eylül 2022 Burkina Faso’nun yeni devlet başkanı her vesilede Thomas Sankara’nın devamcısı olduğunu belirtiyor.
Sendika.Org, yayın hayatına başladığından bu yana işçi sınıfı hareketinin, solun ve genel olarak toplumsal muhalefetin gündemine ilişkin, farklı politik perspektiflerden düşünsel katkılara açık bir tartışma platformu olagelmiştir. Sitemizde yayımlanan yazılar yayın kurulunun politik perspektifiyle uyumluluk göstermeyebilir. Amacımız, mücadelenin gereksinim duyduğu bilimsel ve politik bilginin üretimini zenginleştirecek tüm katkılara, yayın ilkelerimiz çerçevesinde, olabildiğince yer verebilmektir.
